Blog

Over verticaal en horizontaal

We werken in Medemo aan een ‘horizontale’ vertegenwoordiging van de samenleving. Omdat de samenleving een horizontaal verweven netwerk is.

Verticaal en horizontaal zijn begrippen die in veel van de publicaties op het gebied van burgerbetrokkenheid worden gebruikt. Bijvoorbeeld in de inleiding van het overheidsrapport ‘Op weg naar meervoudige democratie:

‘De zuilen, de steunpilaren onder de maatschappelijke democratie zijn nu grotendeels weggevallen, sociale media zijn ervoor in de plaats gekomen. De stabiele verticale lijnen zijn verdwenen, nu kennen we horizontale netwerken die even snel opkomen als weer verdwijnen’.

Maar verticaal en horizontaal komt ook voor in ‘Hoe laat is het?’, het Liber Amicorum voor Jacques Wallage bij zijn afscheid van de Raad voor het Openbaar Bestuur. Daarin schrijft Geert Dales op pag. 23:

‘In de wetenschap dat burgerparticipatie op lokaal niveau beter gedijt dan provinciaal of landelijk, zou een volgende stap kunnen zijn: een .. decentralisatie van taken.. naar het lokale bestuur. Die trend is al langere tijd ingezet, maar vanuit het perspectief van burgerparticipatie en verbinding tussen verticaal en horizontaal lijkt er alle aanleiding tot vervolgstappen’.

En Rien Fraanje stelt op pag. 92:

Met ‘de andere kloof’ duidt de Raad op de afstand die is ontstaan tussen enerzijds ‘de gehorizontali­seerde publieke ruimte waarin mensen, maatschappelijke organisaties, bedrijven .. op voet van gelijkwaardigheid met elkaar omgaan. En anderzijds de verticaal georganiseerde instituties van politiek en bestuur, die..nog uitgaan van een verticale fictie en daarom nog geen effectieve verbinding hebben gevonden met de nieuwe werkelijkheid.’

Het feit dat horizontale netwerken ‘even snel opkomen als verdwijnen’ is voor de systeemwereld natuurlijk lastig om mee te werken. Maar die horizontale netwerken worden wel een ‘nieuwe werkelijkheid’ genoemd, die vraagt om ‘verbindingen’. De verticaliteit van het openbaar bestuur en horizontale structuur van de netwerksamenleving vraagt dus om nieuwe, stabiele communicatielijnen.

Het Medemo model biedt meerdere verbindingsvormen. De fysieke in de vorm van een horizontaal netwerk van lokale delegatieve verenigingen. De digitale verbinding in de vorm van een collectief communicatieplatform en het databestand. Ze zijn bedoeld om de verbinding te leggen met de verticaal georganiseerde overheid.

Maar verbinding moet natuurlijk wel van twee kanten komen. Daar schrijft men in ‘Op weg naar meervoudige democratie’ het volgende over:

‘Het lokaal bestuur moet de meervoudigheid van de democratische samenleving erkennen en daar ook naar handelen. Het moet uitnodigend zijn voor vernieuwing en verbreding van democratische vormen en ruimte geven aan variëteit. Het moet investeren in en zoeken naar een constructieve samenwerking tussen (verticale) representatieve en (horizontale) participatieve democratische vormen. En investeren in democratische kwaliteit van processen, mensen en organisaties binnen de overheid en in de lokale samenleving’.

 

Lees ook de boekbespreking van februari, Het Trilemma van MacLeod.