Blog

Belangenvrij belang

In de blogs van juli en augustus zijn boeken besproken die nieuwe gezichtspunten over burgerparticipatie introduceren. In ‘Wat is echte democratie’ van Jan-Werner Müller en ‘Een nieuw sociaal contract’ van Pieter Omtzigt pleiten beiden voor een betere verbinding tussen de burger en de overheid. Impliciet geven ze aan dat dat een blijvende en structurele verbinding moet zijn. En -stelt Müller- dat los je niet op met een burgerpanel, gebaseerd op loting. Ook Omtzigt streeft naar een structurele bijdrage van onderop.

De laatste tijd wordt veel gesproken over het middel van het burgerberaad, gebaseerd op loting. Loting heeft echter per definitie een vluchtig karakter. De deelnemers worden willekeurig en eenmalig gekozen en na de bijeenkomsten verdwijnen ze weer in de massa. Na een burgerforum blijft er niets over als structurele bijdrage aan de democratie of burgerschapsvorming. En doordat de loting top-down wordt georganiseerd, draagt het ook niet bij aan herstel van vertrouwen aan de basis.

In beide boeken wordt gesteld dat het initiatief eigenlijk bij de burger zou moeten liggen. Maar er is ook een onderscheid. Müller stelt dat de overheid de burger daar financieel toe in staat moet stellen. Daarentegen waarschuwt Omtzigt voor het fenomeen ‘wie betaalt, bepaalt’.

Het is een signaal dat ons ook al eerder gegeven werd. Wethouder Arno Scheepers van Hilversum gaf ons tijdens ons symposium van november 2020 te kennen dat de inhoudelijke invloed van de overheid een reëel gevaar is. Hij stelt dat absoluut voorkomen moet worden dat een subsidie-afhankelijkheid invloed heeft op de standpuntbepaling.

Daarom bestaat er in ons Medemo concept een scheiding tussen de facilitaire en opiniërende organisaties. De opiniërende organisatie richt zich op agenderen en belangenafweging. Die moet onafhankelijk van subsidie kunnen worden uitgevoerd. Dus in lokale verenigingen waarbij elk lid een kleine contributie betaalt. Ondersteuning van de overheid is dan nooit bepalend voor de meningsvorming.

Daarnaast is er een afzonderlijke rechtspersoon in de vorm van Medemo die geen mening vertegenwoordigt, maar diensten, kennis en middelen levert aan de opiniërende vertegenwoordigingen. Die kunnen daardoor inhoudelijk onafhankelijk zijn.

Dit moet leiden tot een structurele vorm van deelname door de samenleving en kan het antwoord zijn op het dilemma van Omtzigt en Müller en op de nadelen van loting. In plaats van geld aan een vluchtig middel als loting te besteden, zou het beter gebruikt kunnen worden voor een structurele bijdrage aan de democratie.

 

Lees ook de boekbespreking van augustus. Wat is echte democratie?