Maatschappelijk Archief

Wíj zijn verantwoordelijk voor het inzichtelijk maken van deze tijd voor toekomstige generaties.

Van de toekomst staat één ding vast: we zullen nooit van het heden kunnen leren wanneer het archief van wat er nu gebeurt in de toekomst niet te ontsluiten zal zijn. We gaan de meest cruciale tijd tegemoet sinds mensenheugenis. Maar informatie over participatieve inbreng dreigt verloren te gaan. Wij zijn er verantwoordelijk voor om deze te behouden voor toekomstige generaties.

Wat zal er in de toekomst overblijven aan betrouwbare gegevens. Hoe zullen we ooit kunnen weten waarom de energietransitie gelukt is. Of mislukt. Of welke participatie invloed had op de praktijk van de omgevingswet. Of hoe de heroriëntatie op de samenleving na de coronacrisis tot vernieuwing van de lokale democratie leidde. Of hoe de donuteconomie tot ontwikkeling kwam..

Voor een betrouwbare weergave van ‘de’ opinie kunnen we ons niet meer baseren op de volksvertegenwoordiging. Het wordt steeds onduidelijker in welke mate politieke partijen vertegenwoordigers zijn van een mening of van een door marktstrategen ontwikkelde positionering en door externe ondernemingen ontwikkelde micro targeting. Door het openbaar bestuur wordt in toenemende mate waarde gehecht aan participatie. Maar het begrip is divers en ongedefinieerd. In Amsterdam zijn er al talloze initiatieven met grote verschillen in schaal en aard. De mate waarin ze ‘de’ samenleving vertegenwoordigen is nauwelijks te valideren. In de omgevingswet wordt participatie ‘vormvrij’ gelaten. Dan wordt de uitvoering dus per casus of gemeente bepaald. Het zal dan lastig worden om in de toekomst zicht te krijgen op de uitvoeringspraktijk.

De bestaande participatiesoftware geeft geen goed bruikbaar beeld. In een recente evaluatie van Medialab Prado, de ontwikkelaar van de Consul participatiesoftware, stelt men dat er wel heel veel input wordt geleverd maar dat die nauwelijks bruikbaar is voor beleid. Laat staan dat deze of andere participatiesoftware op termijn een beeld levert van wat er nu speelt in de samenleving.

Ook de sociale media geven een onbruikbaar beeld van wat er in mensen omgaat. Het zijn steeds meer de algoritmes die meningen categoriseren en zelfs inhoudelijk sturen. Het bewaren en archiveren vindt plaats in de Cloud en is afhankelijk van commerciële ondernemingen. Los van het feit dat er geen archief is van de miljarden berichten en beelden van de sociale media, wordt geschiedschrijving lastig zolang er geen inzicht is in de geheime algoritmes. De sociale media zijn daarnaast trendgevoelig; Facebook is al ‘uit’ bij grote groepen jongeren. Ouderen hebben Instagram nog niet breed omarmd. Dit nog los van de vraag in welke mate de sociale media representatief zijn voor de verslaglegging van de samenleving. De signaalruis verhouding is ongunstig. Onweerlegbare feiten worden verdacht gemaakt als ‘fake news’.

We staan in de digitale revolutie voor de keus: de volatiele data laten verdwijnen of alle informatie verzamelen. Dat is de keus tussen geen data beschikbaar houden of een oneindige hoeveelheid waarmee dan nauwelijks meer een analyse te maken is. Wat ontbreekt is een structuur die principieel alleen contextueel gewogen informatie verzamelt. Een structuur die volledig transparant is. En een die onafhankelijk is van commerciële belangen.

Voor dit dilemma van volatiele data kan de database van Medemo een oplossing betekenen. Het communicatieplatform en de daarmee gevoede database vormt de inhoud voor het archief.

Het maken van het toekomstarchief moet voldoen aan de basisfunctie ervan; het bewaren, ontsluiten, tonen en interpreteren ten behoeve van inzicht. Om ‘wat er speelt in de samenleving’ ook voor de toekomst toegankelijk te maken, is een daarop afgestemde structuur nodig.

Het is dus zinvol om nú een digitaal archief te ontwikkelen, onafhankelijk van commerciële partijen  als een goed tegen hacken beschermde ‘kluis’. 

Waarom nu? ‘Nu’ is het eerste moment in de geschiedenis dat we met het verdrag van Parijs mondiaal een tijdspad hebben afgesproken. Dit is een uniek fenomeen waar komende generaties op terug zullen kijken als een kentering in de geschiedenis. Voorjaar 2020 kan de start worden van een heroriëntatie, ingeleid door de coronacrisis. Hoe die ontwikkelingen voor de toekomst interpreteerbaar worden is nú aan de orde.

Daartoe is het nuttig om het communicatieplatform en de database zo in te richten dat het is voorbereid op toekomstige analyses. Daarmee kan het de processen die van invloed zijn op onze nabije toekomst inzichtelijk maken.