Verantwoording

De verantwoording van het model

Er zijn twee eisen te stellen aan een representatie als vorm van meervoudige democratie. De organisatie moet legitimiteit bezitten en de organisatie moet aanvullend zijn op de gemeenteraad.

De legitimiteit wordt bereikt door het vertegenwoordigingsmodel en transparante verkiezingen. De aanvulling op de gemeenteraad ontstaat doordat de vereniging een ‘reguliere’ taak van belangenbehartiging uitvoert. (veld 3 van het participatiediagram)

De delegatieve vereniging mag nooit in een concurrentiepositie komen met de gemeenteraad. Dit wordt bereikt door het beperken van het mandaat tot een adviesrol en door het kiezen voor een volledig andere vorm van vertegenwoordiging. Het is met name het verschil in karakter waardoor de waarde ontstaat als aanvulling op de bestaande politieke representatie:

  • In plaats van het lijstenstelsel is dit een vorm van maatschappelijke democratie.
  • In plaats van de vertegenwoordiging op basis van zuilen of ideologie is deze gebaseerd op collectieve belangen.
  • In plaats van keuzes op basis van meerderheden gaat de besluitvorming uit van consensus.

Het grootste verschil komt echter tot uiting in de relatie vorm/inhoud. Het huidige lijstenstelsel gaat uit van partijen met een ‘vaste’ inhoud in de vorm van een partijprogramma maar met een variabele getalsmatige representatie, namelijk het aantal verworven zetels. De delegatieve vereniging gaat daarentegen uit van een getalsmatig vaste vertegenwoordiging van de belangenclusters en een variabele inhoud; de inbreng uit de samenleving.

Met zijn apolitieke karakter is de delegatieve vereniging afgestemd op de huidige netwerksamenleving met zijn gefragmenteerde stelsel van meningen en belangen. Door die binnen een structuur te brengen en belangen gestructureerd te concentreren tot een communis opinio, biedt de delegatieve vereniging de vorm die nodig is voor representatie van de netwerksamenleving.

Wanneer de vereniging elk jaar een derde van de ledenraad vernieuwt, is continuïteit gewaarborgd.

De gele lijn geeft de getrapte verkiezing van vertegenwoordigers aan. De gemotiveerde en in de praktijk ervaren leden kunnen zich kandidaat stellen voor de ledenraad of het verenigingsbestuur.

 De vierjaarlijkse cyclus van de gemeenteraad kan spanning opleveren met de lange-termijn belangen. Ook hier zou de delegatieve vereniging een rol kunnen spelen. Juist omdat er geen electorale korte-termijn overwegingen gelden, zou deze vorm van representatie een nuttige aanvulling kunnen zijn voor het openbaar bestuur. Met name voor de ruimtelijke beslissingen en de ontwikkeling van de circulaire economie die per definitie effect hebben op de lange termijn. Daarmee is de delegatieve vereniging een goede basis voor vertegenwoordiging van de bevolking in het kader van de Omgevingswet en de Regionale Energie Strategieën.

De ontwikkeling van dit model is geïnitieerd met het project ‘Democratic Challenge’, een samenwerking van de VNG en het ministerie van BZK dat destijds is uitgevoerd om vernieuwing van de lokale democratie te stimuleren. Onderdeel hiervan was de wedstrijd ‘Herontwerp de lokale democratie’ in 2017. Als burgerdeelnemer stelde ondergetekende (Rogier) zich de vraag hoe de verbinding tussen de leefwereld en de systeemwereld zodanig ontwikkeld kan worden dat burgerinitiatieven voldoen aan democratische waarden als legitimiteit, representativiteit en transparantie. Het voorstel was prijswinnend. Vanaf dat moment hebben ondergetekenden zich gericht op het verdere ontwikkelen van het concept.

Het concept ‘Meervoudige Democratie’ is gebaseerd op het advies van de ‘Commissie Van de Donk’;

‘Op weg naam Meervoudige Democratie’ waarin onder meer de huidige minister van BZK Kajsa Ollongren en directeur van het SCP Kim Putters zitting hadden.

In de afgelopen periode heeft afstemming plaatsgevonden met deskundigen zoals:

  • Sarah de Lange, bijzonder hoogleraar politicologie, UVA en lid van de ROB,
  • Harmen Binnema, universitair docent bestuur en beleid, UU en lid van de Eerste Kamer,
  • Arre Zuurmond, ombudsman van de regio Amsterdam,
  • Rijk van Ark, directeur van de Metropoolregio Amsterdam,
  • Igor Meuwese, algemeen directeur van de regio Gooi en Vechtstreek,
  • Harko van den Hende,  Communitymanager Inclusieve Gebiedsontwikkeling van de HvA,
  • Frederik van Dalfsen, Berenschot, auteur van ‘Pionieren in Participatieland’,
  • Jornt van Zuylen, projectleider lokale democratie van de VNG,
  • Mathilde van de Ven, senior beleidsmedewerker van de VNG,

en de internationale ontwikkelaars van community software:

  • Ray Scanlan, mede-oprichter van de participatieonderneming ‘Bang the Table’, Sydney,
  • Marcos García, initiator van Consul software en directeur van Medialab Prado, Madrid

en voorts initiatiefnemers van o.a. ‘Bewoners maken het Gooi’ en ‘Ma.ak020’.