Boekbespreking

Future Democracies

Future Democracies is een uitgave van Medialab Prado, sectie ParticipaLab, diverse auteurs.

Het Medialab Prado in Madrid is een van de meest toonaangevende organisaties op het gebied van democratische innovatie. De door hen ontwikkelde participatieprogrammatuur Consul wordt mondiaal gebruikt. Recent zijn hun ervaringen met digitale participatievormen uitgebreid weergegeven in het boek ‘Future Democracies’. Met deze uitgave van eind 2019 brengen ze hun ervaringen met en valkuilen van digitale participatie glashelder in beeld. Daarnaast worden de beperkingen van niet digitale participatiesystemen beschreven, zoals loting.

Tijdens een recent gesprek met de directeur, Marcos García, bleek hij blij verrast dat Medemo de door hun beoogde vervolgstap kan zijn op het gebied van democratische innovatie.

De les die men op pagina 17 trekt, is dat de door hen ontwikkelde en mondiaal toegepaste Consul software leidt tot een vloed aan inbreng maar een minimum aan bruikbare informatie. In Madrid hebben van de 26.000 voorstellen er maar 2 de drempel voor politieke besluitvorming gehaald.

Op pagina 35 wordt het fenomeen genoemd dat er wel een ‘cascade’ aan voorstellen is ingediend maar dat die niet getoetst zijn aan meningen van derden. Men meldt dat dit leidt tot een reeks monologen in plaats van dialogen. Hier wordt ook het gevaar genoemd dat de aantallen gemanipuleerd kunnen worden en dat daarmee deze ‘directe democratie’ in conflict kan komen met deliberatieve vormen.

Op pagina 40 wordt gemeld dat deze digitale vorm niet heeft geleid tot collectieve deliberatie. Ze pleiten voor experimenteren en leren met als doel het democratisch proces te verbeteren. (Dit is precies wat wij met Medemo beogen.)

Op pagina122 staan hun conclusies over digitale participatie die als volgt kunnen worden samengevat:

  • Bovenaan staat dat aandacht gericht moet zijn op ‘existing local proposals’ en dat het digitale    systeem meer gebruikt moet worden als middel voor burgers om hun zorgen te uiten in plaats van een soort referendum dat zoekt naar medestanders.
  • Vervolgens is het een nadeel gebleken dat onduidelijk is wat er met voorstellen gebeurt.
  • Een nadeel is dat er weinig begeleiding is of advies over de haalbaarheid van voorstellen.
  • Ontmoetingsplekken zouden ontwikkeld moeten worden op plaatsen die al frequent bezocht worden.
  • Het is voorts cruciaal dat er geluisterd wordt naar burgers om ‘lokale dynamiek’ te begrijpen.
  • Het is nodig om selectief ook voorstellen te poneren om medestanders/voorstanders te bereiken.
  • Heel lokale voorstellen kunnen stad-breed bekend worden gemaakt als inspiratie voor anderen.
  • Het is nodig dat er een plek met aanspreekpunt is als basisvoorziening.

Deze conclusies leiden op pagina 140 tot uitgangspunten voor ‘de democratie van de toekomst’. Het zou moeten leiden tot een ‘partial governance model of citizen democracy’. Dit lijkt erg op het begrip ‘Meervoudige Democratie’ waar wij vorm aan willen geven.

Het valt op dat met hun advies impliciet de beperkingen van Consul worden benoemd, samengevat als:

  • Het recht op begrip; een voor iedereen makkelijk toegankelijke digitale omgeving zonder algoritmische discriminatie.
  • Niet alleen toegang tot informatie maar ook ‘extractie van waarde’ voor het algemeen nut.
  • Het recht om zich uit te spreken; een fysiek lokaal forum, ondersteund door een online platform.
  • Het recht om samen te werken; burgerlaboratoria als faciliteit voor groepsactiviteiten.
  • Het recht om voorstellen in te dienen en op waarde te laten toetsen.
  • Het recht op tegengestelde meningen als motiverende kracht en katalysator.
  • Het recht op zorg, in dit verband het recht op invloed en inclusiviteit.
  • Het recht op meebeslissen in de vorm van een deliberatief proces.

De ervaring leert dat digitale middelen sterk uitnodigen tot een kwantitatieve benadering. In de promotiefilmpjes van de Consul software komt dit ook duidelijk naar voren, zie: consulproject.org. Een trotse vertegenwoordiger van de overheid meldt het succes; binnen de kortste tijd waren er al 25.000 reacties. Onder ‘How do debates work in Consul’, wordt aangegeven hoe makkelijk het is om een bijdrage te leveren. In het Spaanse evaluatierapport wordt echter geconstateerd dat door de kwantitatieve benadering alleen onderwerpen met vele duizenden likes worden voorgedragen aan de politiek en ‘kleine’ zaken uit de leefwereld volledig worden uitgefilterd.

Het Spaanse project heeft in de afgelopen drie jaar parallel gelopen met de ontwikkeling van ons Medemo model. Wat in Spanje in de praktijk is onderzocht, hebben wij als streefmodel ontwikkeld, echter beide met dezelfde conclusie. Daarmee lijkt Medemo een oplossing te bieden voor de beperkingen die het Spaanse onderzoek aan het licht bracht. Een conclusie die de directeur van Medialab Prado ook trok bij ons overleg. Hij sprak zich zeer positief uit over ons model.

Hieronder zijn de kenmerken van Consul en ons model vergeleken. Voor de helderheid zijn hier aspecten als tegenstelling benoemd. In feite gaat het meer om aandachtspunten voor innovatie

Consul                                                            Medemo

Technologisch gedreven                                   Communicatief gedreven

Opdrachtgever gericht                                      Gebruiker gericht

Verticale digitale architectuur                           Horizontale digitale architectuur

Lineaire informatie                                          Contextuele informatie

Eenrichtingsverkeer en monologen                   Dialoog en inhoudelijke interactie

Ongunstige signaal-ruisverhouding                   Intrinsieke ‘ruisfilter’

Kwantitatieve benadering (‘medestanders’)       Kwalitatieve benadering (argumenten)

Gevaar van getalsmatige manipulatie                Traceerbaarheid van eventuele manipulatie

Vergankelijk karakter                                       Als toegankelijk historisch archief ontworpen

Verwacht leesvaardigheid en concentratie         Is gericht op associatieve beeldtaal

Het rechter lijstje concretiseert de in Future Democracies genoemde aanbevelingen voor ‘de democratie van de toekomst’.

Lees het hele rapport over Future Democracies hier.

 

Lees ook de boekbespreking van april, Gemeente in de genen.